ಮೊನ್ನೆ ನಡೆದ AI ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಯುವಕರು ಶರ್ಟ್ ಬಿಚ್ಚಿ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಕೆಲವರು “ಅಸಭ್ಯ” ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು “ಶಿಸ್ತು ಬದ್ಧವಲ್ಲ” ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವಿ ನೋಡಿದರೆ, ‘ಅರೆನಗ್ನ’ ಅಥವಾ ‘ಮೇಲ್ವಸ್ತ್ರ ರಹಿತ’ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಆವೇಶವಲ್ಲ; ಅದು ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯ ಬಳಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾದ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಅಸ್ತ್ರ!
ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಈ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ ಹೇಗಿದೆ?
ಮಣಿಪುರದ ತಾಯಂದಿರ ಹೋರಾಟ (2004):
ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕರುಣಾಜನಕ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಇದು. ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್ ಪಡೆಯ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಮಣಿಪುರದ ವಯಸ್ಸಾದ ತಾಯಂದಿರು ವಿವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಂದು “ನಮ್ಮನ್ನು ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮಾಡಿ, ನಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಿ” ಎಂದು ಕೂಗಿದ್ದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಮಿಲಿಟರಿ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತ್ತು. ಅದು ಅಶ್ಲೀಲತೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಆಳುವವರ ಕ್ರೌರ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿ.
ಉಕ್ರೇನ್ FEMEN ಚಳವಳಿ: ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಉಕ್ರೇನ್ನ ಮಹಿಳೆಯರು ‘ಟಾಪ್ಲೆಸ್’ ಆಗಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವುದು ಇಂದಿಗೂ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇವರು ಪುಟಿನ್ನಂತಹ ನಾಯಕರ ಎದುರೇ ಶರ್ಟ್ ಬಿಚ್ಚಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ, ಆ ಮೂಲಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆದು ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಳವಳಿ: ಶುಲ್ಕ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ದೌರ್ಜನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಅಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಶರ್ಟ್ ಬಿಚ್ಚಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, “ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಏನೂ ಇಲ್ಲ, ಬಟ್ಟೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ” ಎಂಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥ.
- ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ 1992ರ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಬೆಲೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದೇ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ 1986ರಲ್ಲಿ ರಮೋನಾ ಸ್ಯಾಂಟೋರೆಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೇರಿ ಲೂ ಸ್ಕ್ಲಾಸಿಯರ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಸ್ತ್ರವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಹೋರಾಟ: ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಬೀದಿಗಿಳಿದರು. “ಪುರುಷರಿಗೆ ಇರುವ ಹಕ್ಕು ನಮಗೇಕಿಲ್ಲ?” ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.
ಫಲಿತಾಂಶ:
1.1992ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಶರ್ಟ್ ಇಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮಾಡುವುದು ಅಪರಾಧವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದು ‘ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕು’ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.
- ‘ಗೋ ಟಾಪ್ಲೆಸ್ ಡೇ’ (Go Topless Day) ಇತಿಹಾಸ
2007ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಚಳವಳಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. - ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧದ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು (1960-70ರ ದಶಕ) ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ಯುವಜನರು (Hippies) ಯುದ್ಧದ ಭೀಕರತೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ವಿಭಿನ್ನ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದರು.
ವಿವರ: ಸಾವಿರಾರು ಯುವಕ-ಯುವತಿಯರು ಶರ್ಟ್ ಬಿಚ್ಚಿ, ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. “ನಮಗೆ ಯುದ್ಧ ಬೇಡ, ಪ್ರೀತಿ ಬೇಕು” (Make Love, Not War) ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನೇ ಶಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಸಿದರು.
- ‘ಬಾರ್ಲಿ ದೆಮ್ ಆಲ್’ (Barely Them All) – ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆ
ಅಮೆರಿಕಾದ ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವಾದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಆಡಳಿತದ ಕೆಲವು ನೀತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮಹಿಳೆಯರು ಶರ್ಟ್ ಬಿಚ್ಚಿ ಸಂಸತ್ತಿನ (Capitol Hill) ಮುಂದೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದ್ದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿತ್ತು.
ಇದು ಸಮಾನತೆಗಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಹೋರಾಟ. ಪುರುಷರಿಗೆ ಇರುವ ಹಕ್ಕು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ಬೇಕು ಎಂಬ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟದ ಭಾಗವಿದು.
ನಮ್ಮ ಯುವ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ದೇಶದ್ರೋಹವೇ?
ಯುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು AI ಸಮ್ಮೇಳನದಂತಹ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದ್ದು ಕೇವಲ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ
ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ತಂತ್ರ: ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ‘ದೃಶ್ಯ ರೂಪದ’ (Visual) ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಹತಾಶೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ: ಉದ್ಯೋಗದ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಕಿವುಡಾದಾಗ, ಯುವಜನರು ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನೇ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ದೇಶದ್ರೋಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲಿಲ್ಲ.
ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಅರೆನಗ್ನ ಸ್ಥಿತಿ: ಸ್ವತಃ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಈ ದೇಶದ ಬಡತನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಸ್ತ್ರ ತೊಡುವುದನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅದು ದೇಶದ್ರೋಹವೋ ಅಥವಾ ದೇಶಪ್ರೇಮವೋ?
ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕಿಂತ ಅದು ಯಾವ “ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ” ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ. ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಲು ಶರ್ಟ್ ಬಿಚ್ಚುವುದು ಅಸಭ್ಯತೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರ “ಕಿವುಡುತನ”ಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದೆ, ಅದರ ತೀವ್ರತೆ ಆಯಾ ಸಂದರ್ಭದ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
- ರವಿಕುಮಾರ್ ಹೆಚ್.
