ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದಂದು ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸುವುದರಿಂದ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ, ಶಬ್ದಮಾಲಿನ್ಯ, ಜಲಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯವಾಗಿ ಸುಮಾರು ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಹೊಗೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಾತಾವರಣವಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳ, ವಯಸ್ಸಾದವರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಅನೇಕ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಾಡುತ್ತವೆ.
ಪ್ರತೀ ವರ್ಷದಂತೆ ಈ ವರ್ಷವೂ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬ ಸಡಗರ ಹಾಗೂ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸಲು ದೇಶದ ಜನತೆ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ
ಅನೇಕ ಪಟಾಕಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಅವಘಡಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿವೆ. ಇದು ಸಂತೋಷದ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ದುಃಖವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಜನರು ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಅಷ್ಟೇ ಜಾಗೃತಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವಾದಿ ಸಂಗಮೇಶ ಎನ್ ಜವಾದಿ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ದೀಪಾವಳಿ ಆಚರಿಸುವಾಗ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಈ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ಕೊಡಬೇಕು. ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ ಆಗದಂತೆ ಮುಂಜಾಗ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳು ವಹಿಸಬೇಕು.
ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆದೇಶದಂತೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿರುವ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸುವಂತೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದರಂತೆ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಯ ಮೇಲೆ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಸಿಎಸ್ಐಆರ್ ಚಿಹ್ನೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಬಳಸಬೇಕು. ರಾತ್ರಿ 8ರಿಂದ 10ರವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದು, ಉಳಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿಗಳ ಸ್ಫೋಟವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಬಳಸಬಾರದು.
ಹಾಗೆಯೇ ಪಟಾಕಿ ಸದ್ದಿಗೆ ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿ/ಜಾನುವಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಆತಂಕ/ಭೀತಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ಅವುಗಳು ಹಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಆಹಾರ ತ್ಯಜಿಸುವ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕರ್ಕಶ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಸುರಕ್ಷಿತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಬೇಕು. ಇದು ಮಾನವರ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಸುರಕ್ಷಿತ ದೀಪಾವಳಿಗೆ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಕ್ರಮಗಳು ಹೀಗಿವೆ :
ಪಟಾಕಿ ಹಚ್ಚುವಾಗ ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆಗಳ ಬದಲು ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು. ರೇಷ್ಮೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಡುವಂತಹದ್ದು ಮತ್ತು ಸುಟ್ಟಾಗ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗಾಯಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಜಾಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸೀರೆ ಅಥವಾ ದುಪಟ್ಟಾ ಮುಂತಾದ ಸಡಿಲವಾದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ,ಪಟಾಕಿ ಹಚ್ಚುವಾಗ ಶೂಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತ.
ಹ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಯಾನಿಟೈಸರ್ ಬಳಸಬೇಡಿ. ಬದಲಾಗಿ ಸೋಪ್ ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ಕೈಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಿರಿ.
ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ವಾಹನಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಸುಡುವ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವ ತೆರೆದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೇ ಹಚ್ಚಬೇಕು.
ಅವುಗಳನ್ನು ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮುಚ್ಚಿದ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಬೆಳಗಿಸಬೇಡಿ.
ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಪಟಾಕಿ ಹಚ್ಚಲು ಬಿಡಬಾರದು. ವಯಸ್ಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲೇಬೇಕು.
ಪಟಾಕಿ ಹಚ್ಚುವಾಗ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಕೆಟ್ ನೀರು ಮತ್ತು ಒಂದು ಮಗ್ ಅಥವಾ ಪೋರ್ಟಬಲ್ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿ.
ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬೇಡಿ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅವು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉರಿಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಬೆಂಕಿಕಡ್ಡಿಗೆ ಬದಲು ಮೇಣದಬತ್ತಿಯನ್ನೇ ಬೆಳಗಿಸಿ.
“ಬಟ್ಟೆಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡರೆ ಮೊದಲು ಉಣ್ಣೆಯ ಕಂಬಳಿಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ ಅಥವಾ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಉರುಳಿಸಿ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ನಂದಿಸಿ. ನಂತರ, ಉರಿತ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ಸುಟ್ಟ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆಯಿರಿ. ಉಂಗುರಗಳು ಅಥವಾ ಬಿಗಿಯಾದ ಬಟ್ಟೆಯಂತಹ ಸುಡುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ. ಸುಟ್ಟಗಾಯಗಳಿಗೆ ಐಸ್, ಟೂತ್ಪೇಸ್ಟ್ ಅಥವಾ ಮುಲಾಮುಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಬೇಡಿ. ಗಾಯ ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಒಣ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು. ಜೊತೆಗೆ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಪಟಾಕಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅಪಘಾತಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಬೆಳಕಿನ ಹಬ್ಬ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಹಬ್ಬವಾಗಿ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು.
ಮಣ್ಣಿನ ದೀಪಗಳು ಉಪಯೋಗಿಸಿ:
ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ದೀಪಾವಳಿ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಣ್ಣಿನ ದೀಪಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿವೆ. ಈ ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮಣ್ಣಿನ ದೀಪಗಳು ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯವಾಗಿದ್ದು, ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ದೀಪಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಇಂಗಾಲದ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ತಮ್ಮ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಪರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಈ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ಸಸ್ಯಜನ್ಯ ಎಣ್ಣೆಗಳು ಅಥವಾ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು, ಇದು ಪರಿಸರ ಹಾನಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಆಶಯ ಮಾತು: ಬೆಳಕಿನ ಹಬ್ಬ ದೀಪಾವಳಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಿ ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸುವುದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಹಸಿರು ದೀಪಾವಳಿ ಆಚರಿಸಿ ,ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಮುಖಾಂತರ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಒತ್ತು ನೀಡಬೇಕು. ಇದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು.ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಲಿ.
- ಸಂಗಮೇಶ ಎನ್ ಜವಾದಿ
ಪರಿಸರವಾದಿ, ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆ.
