ದೇವರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ (ಜೇಡರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ) 11ನೇ ಶತಮಾನದ ಆದ್ಯ ವಚನಕಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು, ವಚನ ಚಳುವಳಿಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸಾರಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂತರು. ‘ರಾಮನಾಥ’ ಎಂಬ ಅಂಕಿತನಾಮದಲ್ಲಿ ವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಅವರು, ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷ ಸಮಾನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆದ್ಯ ವಚನಕಾರ: ದೇವರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ (ಜೇಡರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ) ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ವಚನಕಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಇವರು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಶರಣ ಮತ್ತು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಹಿರಿಯ ಸಮಕಾಲೀನರು.
ಜನ್ಮಸ್ಥಳ: ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುದನೂರು.
ಕಾಯಕ: ನೇಕಾರಿಕೆ (ಸೀರೆ ನೇಯುವ ಕಾಯಕ).
ಅಂಕಿತನಾಮ: ಇವರ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತನಾಮ ‘ರಾಮನಾಥ’.
ವಿಶೇಷತೆ: ಸಮಾನತೆ, ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸರಳ ವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾರಿದವರು. ಸುಮಾರು 176 ವಚನಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.
ಪತ್ನಿ: ಇವರ ಪತ್ನಿ ದುಗ್ಗಳೆಯೂ ಸಹ ವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯದ ವಿರೋಧ: ದಾಸಿಮಯ್ಯನವರು ಸ್ತ್ರೀ ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ನಡುವಿನ ಶಾರೀರಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯವಾದವುಗಳು ಮತ್ತು ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಲಿಂಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಚನ: ಅವರು ತಮ್ಮ ವಚನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಎತ್ತರದ ಬಿದಿರನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು, ಮೇಲಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಗಂಡು ಎಂದು ಕರೆದು, ಅವೆರಡನ್ನು ಉಜ್ಜಿ ಬೆಂಕಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿದಾಗ, ಆ ಬೆಂಕಿ ಗಂಡೋ ಅಥವಾ ಹೆಣ್ಣೋ ಎಂದು ರಾಮನಾಥನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಸಮಾನರು ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದರು.
ಮಾನವೀಯ ಸಮಾನತೆ: ಸ್ತ್ರೀ ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ಬಾಂಧವ್ಯ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನರು ಎಂಬುದು ದಾಸಿಮಯ್ಯನವರ ದೃಢವಾದ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಕಾಯಕ ತತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದರು.
ದೇವರ ದಾಸಿಮಯ್ಯನವರ ಪ್ರಮುಖ ವಚನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರಾಂಶ:
ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ:
“ಮೊಲೆ ಮುಡಿ ಬಂದರೆ ಹೆಣ್ಣೆಂಬರು, ಗಡ್ಡ ಮೀಸೆ ಬಂದರೆ ಗಂಡೆಂಬರು. ನಡು ಇಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಪುರುಷ-ಪ್ರಕೃತಿಗಳೆರಡರಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಅರಿವುಳ್ಳವನೇ ಹೆಣ್ಣು, ಜ್ಞಾನ ಅರಿವಿಲ್ಲದವನೇ ಗಂಡು ಕಾಣಾ ರಾಮನಾಥ.”
ಸಾರಾಂಶ: ಹೆಣ್ಣು-ಗಂಡು ಎಂಬ ಭೇದ ದೇಹಕ್ಕೆ ಹೊರತು ಆತ್ಮಕ್ಕಲ್ಲ. ಅರಿವು (ಜ್ಞಾನ) ಇದ್ದವನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಆತನೇ ನಿಜವಾದ ಗಂಡು/ಹೆಣ್ಣು.
ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ (ಅರಿವು-ಕ್ರಿಯೆ):
“ಅಗ್ನಿ ಸುಡಲಲ್ಲದೆ ಸುಳಿಯಲರಿಯದು. ವಾಯು ಸುಳಿವುದಲ್ಲದೆ ಸುಡಲರಿಯದು. ಆ ಅಗ್ನಿ ವಾಯುವ ಕೂಡಿದಲ್ಲದೆ ಅಡಿಯಿಡಲರಿಯದು. ಈ ಪರಿಯಂತೆ ನರರರಿವರೆ ಕ್ರಿಯಾಜ್ಞಾನಭೇದವ ರಾಮನಾಥ.”
ಸಾರಾಂಶ: ಜ್ಞಾನ (ಅರಿವು) ಮತ್ತು ಕೆಲಸ (ಕ್ರಿಯೆ) ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸೇರಿರಬೇಕು. ಜ್ಞಾನವಿದ್ದು ಕ್ರಿಯೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಕೆಲಸವಿದ್ದು ಅರಿವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಜೀವನ ಅಪೂರ್ಣ.
ಶರಣರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ:
ದೇವರ ದಾಸಿಮಯ್ಯನವರು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಬಸವಣ್ಣನವರ ನೇತೃತ್ವದ ವಚನ ಚಳುವಳಿಗೆ ಒಂದು ಭದ್ರವಾದ ತಾತ್ವಿಕ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು, ಇದು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ಸಮಾನತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿತು.
ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ : ಜಿಲಾನಸಾಬ್ ಬಡಿಗೇರ್
