ಬಳಸದ ಭಾಷೆ ಹಳಸಿದ ಹಾಗೆ

(ಮಾತೃಭಾಷಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು)

“ಭಾಷೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಸಂವಹನದ ಮಾಧ್ಯಮವಲ್ಲ; ಅದು ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಉಸಿರು, ಮಗುವಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅಡಿಪಾಯ.”

ಇಂದು ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ಖಾಸಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆರ್ಭಟ ಜೋರಾಗಿದೆ. ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಕಲಿಕೆ ಎಂದರೆ ಅದೊಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ವ್ಯಾಮೋಹ ಎಷ್ಟು ಗಾಢವಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳೂ ಸಹ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಿವೆ. ಈ ಓಟದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡ ‘ಜೀವಭಾಷೆ’ಯಾಗುವ ಬದಲು ಕೇವಲ ‘ಒಂದು ಭಾಷೆ’ಯಾಗಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ವಿಕಸನದ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳೇನು?

೧. ಗ್ರಹಿಕೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಡೆತಡೆ (Cognitive Impact)

ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಮಗು ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಜಗತ್ತನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದು ತಾಯಿ ಆಡುವ ಮಾತುಗಳಿಂದ. ಮಗು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುವ ಭಾಷೆ ಬೇರೆಯಾದಾಗ, ಮಗುವಿನ ಮಿದುಳು ವಿಷಯವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸುವ (Translate) ಕೆಲಸದಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸೃಜನಶೀಲ ಚಿಂತನೆ ಕುಂಠಿತವಾಗಿ, ಕೇವಲ ‘ಕಂಠಪಾಠ’ ಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

೨. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೇರುಗಳಿಂದ ವಂಚಿತ (Cultural Alienation)

ಒಂದು ಭಾಷೆ ಹಳಸಿತು ಎಂದರೆ ಅದು ತನ್ನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು ಎಂದರ್ಥ. ಭಾಷೆಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನಮ್ಮ ಜಾನಪದ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡದ ಗಾದೆಗಳು, ಒಗಟುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಆಳವಾದ ಜೀವನ ದರ್ಶನವು ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಮಗುವನ್ನು ತನ್ನದೇ ನೆಲದಲ್ಲಿ ‘ಅಪರಿಚಿತ’ನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

೩. ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಕೀಳರಿಮೆ

ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮಾತೃಭಾಷೆಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಸಾಧನವಿಲ್ಲ. ಪರಕೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವಾಗ, ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳು ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದೆ ‘ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ನ್ಯೂನತೆ’ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಕೀಳರಿಮೆಯನ್ನು (Inferiority Complex) ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

೪. ಅಳಿವು-ಉಳಿವಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಭಾಷೆ ಹಳಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ

ಬಳಸದ ವಸ್ತು ಹೇಗೆ ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ಉಳಿಯದ ಆಹಾರ ಹೇಗೆ ಹಳಸುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಜನರ ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ದೂರಾದ ಭಾಷೆ ಸಾಯುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡವು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತ ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾದರೆ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಂತಿಕೆ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾಷೆಯ ಉಳಿವು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಅಕ್ಷರಗಳ ಉಳಿವಲ್ಲ, ಆ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕ ಸೃಜನೆಯಾಗುವ ವಿಚಾರಗಳ ಉಳಿವು.

ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ : ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ ಜಗತ್ತಿನ ಕಿಟಕಿಯಾಗಲಿ, ಆದರೆ ಕನ್ನಡ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಬೇಕು. ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಗುವಿನ ನೈಜ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಮಗುವನ್ನು ಭಾಷೆಯ ಸಂಕೋಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಬಾರದು. ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷಣವು ತಳಹದಿಯಿಲ್ಲದ ಭವ್ಯ ಬಂಗಲೆಯಂತೆ.
ಬನ್ನಿ, ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕೇವಲ ಶಾಲೆಯ ಒಂದು ವಿಷಯವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಅದನ್ನು ನಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳ, ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿಸೋಣ. ಭಾಷೆ ಹಳಸದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯ.

ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಪರಿಣಾಮಗಳು

ಮಾತೃಭಾಷೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ, ಪರಕೀಯ ಭಾಷೆಯ ವ್ಯಾಮೋಹಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅಥವಾ ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾಷೆಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಬಹಳ ನೋವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ನೀವು ಕೇಳಿದಂತೆ, ಭಾಷೆಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಬೆಲೆ ತೆತ್ತ ಕೆಲವು ಜಾಗತಿಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
೧. ಐರಿಷ್ (Irish / Gaeilge).– ಐರ್ಲೆಂಡ್ : ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮತ್ತು ದುರಂತಮಯ ಉದಾಹರಣೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಐರಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯು “ಪ್ರಗತಿಯ ಸಂಕೇತ” ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯಿಂದಾಗಿ, ಜನರು ಐರಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರು.

• ಪರಿಣಾಮ: ಇಂದು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದರೂ, ಅಲ್ಲಿನ ಬಹುಪಾಲು ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಐರಿಷ್ ಮಾತನಾಡಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಆ ದೇಶ ಈಗ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ.

೨. ಸಂಸ್ಕೃತ (Sanskrit) – ಭಾರತ
ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸಂಸ್ಕೃತವು ಭಾರತದ ಅಸ್ಮಿತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಪೂಜೆ-ಪುನಸ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಬಳಕೆಯಿಂದ ದೂರಾದಾಗ ತನ್ನ “ಜೀವಂತಿಕೆ”ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.

• ಪರಿಣಾಮ: ಇಂದು ಇದನ್ನು ‘ಮೃತ ಭಾಷೆ’ (Dead Language) ಎಂದು ಕರೆಯುವಂತಾಗಿದೆ. ಜ್ಞಾನದ ಭಂಡಾರವಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಓದಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜನಬಲ ಇಲ್ಲದೆ ಹೋದದ್ದು ನಾವು ತೆತ್ತ ದೊಡ್ಡ ಬೆಲೆ.

೩. ಪಾಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತ (Pali and Prakrit)

ಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ಮಹಾವೀರರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಅಂದಿನ ಜ್ಞಾನ, ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಈ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ಆದರೆ ರಾಜಾಶ್ರಯದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಕಾರಣ ಈ ಭಾಷೆಗಳು ಇಂದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿದು ಹೋಗಿವೆ.

೪. ಹೀಬ್ರೂ (Hebrew) – ಇಸ್ರೇಲ್ (ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಮುನ್ನ)
ಹೀಬ್ರೂ ಭಾಷೆಯು ಸುಮಾರು ೨,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಯಹೂದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮರೆತು ಅವರು ವಾಸವಿದ್ದ ದೇಶಗಳ ಭಾಷೆಯನ್ನೇ (ಜರ್ಮನ್, ರಷ್ಯನ್ ಇತ್ಯಾದಿ) ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

• ವಿಶೇಷತೆ: ಆದರೆ ಇಸ್ರೇಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣವಾದಾಗ ಅವರು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮರುಜೀವಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದು ಭಾಷೆಯ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ನಡೆದ ಜಗತ್ತಿನ ಏಕೈಕ ಯಶಸ್ವಿ ಹೋರಾಟ.

೫. ಅಮೆರಿಕದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳ ಭಾಷೆಗಳು (Native American Languages)

ಅಮೆರಿಕದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ರೆಡ್ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನೂರಾರು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಡ್ಡಾಯವಾದ ನಂತರ, ಅಲ್ಲಿನ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಭಾಷೆ “ಅನಾಗರಿಕ” ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿತು.

• ಪರಿಣಾಮ: ಇಂದು ಅಮೆರಿಕದ ೩೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿದು ಹೋಗಿವೆ. ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುವವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ.
ನಾವು ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ಪಾಠ: ಈ ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನಮಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಭಾಷೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಮಾತಲ್ಲ; ಅದು ಆ ಜನಾಂಗದ ‘ಡಿಎನ್ಎ’ (DNA) ಇದ್ದಂತೆ.

• ಐರಿಷ್ ಭಾಷೆಯಂತೆ ನಮ್ಮ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಬಾರದು ಎಂದರೆ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕೇವಲ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಪ್ಪುವುದಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ‘ಬಳಕೆಯ ಭಾಷೆ’ಯಾಗಿ, ‘ಉದ್ಯೋಗದ ಭಾಷೆ’ಯಾಗಿ ಮತ್ತು ‘ವಿಜ್ಞಾನದ ಭಾಷೆ’ಯಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.
ಒಂದು ಭಾಷೆ ಸತ್ತರೆ ಆ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಡುವ ಜನರ ಆತ್ಮಗೌರವವೂ ಸತ್ತಂತೆ. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಜನಾಂಗ ತನ್ನ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆಯೋ, ಆ ಜನಾಂಗ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

• ಡಾ. ಪ್ರಸನ್ನ ದೇವರ ಮಠ ಅನಿಲಕುಮಾರ್, ಮಾಗಳ ಪದವೀಧರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಕರು
  ಸ. ಹಿ. ಪ್ರಾ. ಶಾಲೆ, ಮುದೇನೂರು,
  ಹೂವಿನಹಡಗಲಿ, ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ.