ಮೈಸೂರು : ನಂಜನಗೂಡಿನ ಶ್ರೀ ನಂಜುಂಡೇಶ್ವರ (ಶ್ರೀಕಂಠೇಶ್ವರ) ದೇವಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿವ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ‘ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳು: ಕಪಿಲಾ (ಕಬಿನಿ) ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಗರಳಪುರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನದ ವೇಳೆ ಶಿವನು ಹಾಲಾಹಲ ವಿಷವನ್ನು ಕುಡಿದು ‘ನಂಜುಂಡ’ನಾದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಋಷಿ ಪರಶುರಾಮರು ಇಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಮಾತೃಹತ್ಯೆ ದೋಷದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು ಎಂಬ ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ.
ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ ಕೊಡುಗೆ: ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜರಾದ 3ನೇ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ ರಾಣಿ ದೇವರಾಜಮ್ಮಣ್ಣಿ ಮತ್ತು ಒಡೆಯರು ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿ ಬೃಹತ್ತಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು.
