ವಿಶೇಷ ವರದಿ ಲೇಖನ : ಜಿಲಾನಸಾಬ್ ಬಡಿಗೇರ್
ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಜೀವನವನ್ನೇ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟ ಭಾರತದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪಕ್ಷಿ ತಜ್ಞ ಡಾ. ಸಲೀಂ ಅಲಿ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು (ನವೆಂಬರ್ 12) ದೇಶಾದ್ಯಂತ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಣಾ ದಿನ’ವಾಗಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಬರ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ’ (ಭಾರತದ ಪಕ್ಷಿ ಮಾನವ) ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾದ ಇವರ ಅಪಾರ ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಇಂದಿಗೂ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ.
ಬಾಲ್ಯದ ಆ ಒಂದು ಘಟನೆ ಬದಲಿಸಿತು ಬದುಕಿನ ದಿಕ್ಕು :
1896ರ ನವೆಂಬರ್ 12ರಂದು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಸಲೀಂ ಮೊಯಿಜುದ್ದೀನ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಅಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಕುತೂಹಲವಿತ್ತು. ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಏರ್ ಗನ್‌ನಿಂದ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯೊಂದನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿದ ಘಟನೆ ಅವರ ಬದುಕಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಆ ಹಕ್ಕಿಯ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಭಿನ್ನ ಹಳದಿ ಮಚ್ಚೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಬಾಂಬೆ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ತಜ್ಞರು ನೀಡಿದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಅವರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಬದಲು ಅವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಪಣತೊಟ್ಟರು.
ಭಾರತೀಯ ಪಕ್ಷಿಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಭಾಷ್ಯ :
ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಸಲೀಂ ಅಲಿ ಅವರಿಗಿದೆ. ಹಕ್ಕಿಗಳ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಅವುಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ, ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ರೀತಿ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇವರು ನಡೆಸಿದ ಆಳವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೂ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಸುಲಭವಾಗುವಂತೆ ಇವರು ರಚಿಸಿದ ‘ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬರ್ಡ್ಸ್’ ಕೃತಿಯು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಬೈಬಲ್‌ನಂತಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕಥೆ ‘ದಿ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ಎ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ’ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ರೋಚಕ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ :
ಕೇವಲ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದ ಸಲೀಂ ಅಲಿ ಅವರು, ಪರಿಸರ ಹೋರಾಟಗಳಲ್ಲೂ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭರತಪುರ ಪಕ್ಷಿಧಾಮದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಇವರ ಶ್ರಮವೇ ಕಾರಣ. ಅಲ್ಲದೆ, ಕೇರಳದ ಅಪರೂಪದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ತಾಣವಾದ ‘ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ’ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯ ವಿನಾಶದಿಂದ ಉಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಇವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು.
ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು :
ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲಕ್ಕೆ ಇವರು ನೀಡಿದ ಅಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 1958ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ‘ಪದ್ಮಭೂಷಣ’ ಹಾಗೂ 1976ರಲ್ಲಿ ‘ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. ಇವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ‘ಸಲೀಂ ಅಲಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ’ ಹಾಗೂ ಕೊಯಮತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ‘ಸಲೀಂ ಅಲಿ ಪಕ್ಷಿಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಕೇಂದ್ರ’ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳಂತಹ ಅನೇಕ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಡಾ. ಸಲೀಂ ಅಲಿ ಅವರ ಪ್ರಕೃತಿ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಗೌರವವಾಗಿದೆ.
