ಸಸ್ಯಾಸಕ್ತ ಮಿತ್ರ ರಮೇಶ್ ಎ. ಎಸ್. ಅವರ ಊರಾದ ಕಯ್ಯಾರು ಅಟ್ಟೆಗೋಳಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮರ ಬೃಹದಾಕಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆದುನಿಂತು ಹೀಗೆ ರಾರಾಜಿಸುತಿತ್ತು ( ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಗಾಗಿ ಹೂವಿನ ಚಿತ್ರ ಮಾತ್ರ ಅಂತರ್ಜಾಲದಿಂದ ).
ಕದಂಬ ಮರದ ಹೂವಿನ ಹೋಲಿಕೆ ಇರುವ ಹಲವು ಮರಗಳು ನಮ್ಮ ಕರಾವಳಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ, ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 14,000 ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು 580 ಸಸ್ಯ ಕುಲಗಲಿರುವ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬವಾದ Rubiaceae ಎಂಬ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಇವೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿದೆ.
ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಕಾಣುವ ಹೂವಿನಿಂದಾಗಿ ನಾವು ಹಲವು ಮರಗಳನ್ನು ಕದಂಬ ಎಂದು ಕರೆದು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸುತ್ತೇವೆ.
ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿ… ಹೊಳೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ Ochreinauclea missionis ಎಂಬ ಮರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಜಲ ಕದಂಬ ಅಥವಾ ನದಿ ಕದಂಬ., ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಸುದೆ ಕದಂಬ.
ಗುಡ್ಡ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ Mitragyna parvifolia ಎಂಬ ಮರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಕೊಂಗು ಅಥವಾ ನಾಯಿಕದಂಬ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ., ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ನಾಯಿಕದಂಬ.
ನಮ್ಮ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕದಂಬ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದ ಕದಂಬ ಮರ ಅಂದರೆ Neolamarckia cadamba. ಇದು ತೇವವಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಆದರೆ ನೋಡಸಿಗುವುದು ಅಪರೂಪ. ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರಲ್ಲೂ ಕದಂಬ ಇದೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಕದಂಬ ಎಂದೇ ಹೆಸರು.
ಮತ್ತೇ ಈಗ ನಾವು ಮಿತ್ರ ರಮೇಶಣ್ಣನ ಅಟ್ಟೆಗೋಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇರುವ ಮರದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬರೋಣ. ಇದರ ಹೂವು ಸಹ ಕದಂಬದ ಹಾಗೇ…
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು: Haldina cordifolia
ಕುಟುಂಬ : Rubiaceae
ಇಂಗ್ಲೀಷ್ : Haldu
ಸಂಸ್ಕೃತ: ಧಾರಾ ಕದಂಬ, ಗಿರಿ ಕದಂಬ
ಕನ್ನಡ : ಅರಸಿನ ತೇಗ ಅನವು
ತುಳು : ಅನವು, ಅನೊವು
ಇದೊಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಾ ಮರ. Haldina cordifolia ಎಂಬ ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ haldina ಪದ ಹಿಂದಿ ಭಾಷಾ ಮೂಲದ್ದು ಹಳದಿ ಎಂಬರ್ಥದಿಂದ. Cordifolia ಎನ್ನುವುದು ಲಾಟಿನ್ ಮೂಲದ ಪದವಾದ cord ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. Cord ಅಂದರೆ ಹೃದಯ., ಇದರ ಎಲೆ ಹೃದಯಕಾರದಲ್ಲಿದೆ.ಅನವು ಎಂಬ ತುಳು ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಗೊತ್ತಿದ್ದವರು ತಿಳಿಸಿ.
ಜನಪದ ವೈದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನವು ಮರದ ಔಷಧೀಯ ಅರಿವು ಈ ರೀತಿ ಇದೆ.
ಗಾಯ ಮತ್ತು ವೃಣಗಳನ್ನು ವಾಸಿಮಾಡುವ ತನ್ನ ಗುಣದಿಂದ ಅನವು ಮರ ಜನಪದ ವೈದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.
ಇದರ ಚಿಗುರೆಲೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಗಾಯ ಮತ್ತು ವೃಣಗಳಿಗೆ ಹಚ್ಚುವುದು ಗುಣಕಾರಿ.
ಅನವು ಮರದ ತೊಗಟೆ ಮತ್ತು ಎಲೆಯನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ಅರೆದು ಗಾಯಗಳಿಗೆ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಗಾಯ ಬೇಗ ವಾಸಿಯಾಗುವುದು.
ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕೀವಾದಾಗ ಇದರ ಚಿಗುರಿನ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕಿವಿಗೆ ಬಿಡುವುದು.
ಯಕೃತ್ತು ಮತ್ತು ಪಿತ್ತ ರಸದ ( bile and liver ) ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಈ ಮರದ ತೊಗಟೆಯ ಕಷಾಯ ಪರಿಹಾರಕ.
✍️ ಸುರೇಶ್ ರಾಜ್ ಭಟ್ ಕೋಡು.
