(ನಂಜುಂಡೇಶ್ವರ) ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಶೈವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಸಮೀಪ ಕಪಿಲಾ ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು 9-10ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಂಗರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿ ನಂತರ ಹೊಯ್ಸಳ, ಚೋಳ ಮತ್ತು ಒಡೆಯರ್ ಅರಸರಿಂದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಷ ಕುಡಿದು ನೀಲಕಂಠನಾದ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಈ ಆಲಯ ‘ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ’ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
ನಂಜುಂಡೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ:
ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ : ಸಮುದ್ರ ಮಥನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದ ವಿಷ (ಹಾಲಾಹಲ)ವನ್ನು ಶಿವನು ಸೇವಿಸಿ ಅದನ್ನು ಗಂಟಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ನಂಜುಂಡೇಶ್ವರನಾದನು.
ಪರಶುರಾಮ ಕ್ಷೇತ್ರ: ಪರಶುರಾಮನು ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕೊಂದ ಪಾಪವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಇಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಪಾಪ ಮುಕ್ತನಾದನು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ದೇವಾಲಯವು 9-10ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಂಗರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ನಂತರದ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳರು, ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿನ ಒಡೆಯರ್ ರಾಜರು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೂದಾನಗೋಪುರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.
ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಸಂಬಂಧ: ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನು ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆನೆ ಕಣ್ಣು ಗುಣವಾದ ನಂತರ ಇಲ್ಲಿನ ದೇವರಿಗೆ ‘ಹಕೀಂ ನಂಜುಂಡ’ (ವೈದ್ಯ ನಂಜುಂಡ) ಎಂದು ಕರೆದು ಮರಳಿ ಪಡೆದ ದೃಷ್ಟಿಯ ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:
ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿ: ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭವ್ಯವಾದ ದ್ರಾವಿಡ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಗೋಪುರ: 7 ಅಂತಸ್ತಿನ 120 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬೃಹತ್ ಗೋಪುರವನ್ನು (ರಾಜಗೋಪುರ) 1849 ರಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ III ರವರ ರಾಣಿ ದೇವಜಮ್ಮಣ್ಣಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.
ವಿಶಾಲತೆ: ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, 52,000 ಚದರ ಅಡಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ. 147 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಂಬಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಸವಗಳು:
ದೊಡ್ಡ ಜಾತ್ರೆ: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಡೆಯುವ ರಥೋತ್ಸವವು ಇಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ.
ಶಿವರಾತ್ರಿ: ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಶಿವನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ನಂಜನಗೂಡು ಕಪಿಲಾ ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.
ವರದಿ ಪ್ರದೀಪ್. ಜೆ
