ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೋಲಿಸಿ ಐಎಎಸ್ ಶಿಖರವೇರಿದ ಛಲದಾಂಕಿತ : ಸಂಜಯ್ ದಹರಿಯಾ ಅವರ ಯಶೋಗಾಥೆ

ಸಂಜಯ್ ದಹರಿಯಾ ಅವರ ಜೀವನ ಕಥೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಯಶಸ್ಸಿನ ಗಾಥೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಅದಮ್ಯ ಚೇತನ ಮತ್ತು ಛಲದ ಸಂಕೇತ. ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗುವಂತೆ, ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ತುಂಬುವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ ಇಲ್ಲಿದೆ: ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ನೋವು, ಮುಖದ ಅರ್ಧಭಾಗ ಚಲಿಸದ ಸ್ಥಿತಿ, ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಮೊಳಗುವ ವಿಚಿತ್ರ ಸದ್ದು… ಈ ದೈಹಿಕ ಯಾತನೆಗಳ ನಡುವೆ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಕನಸು ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಕೇವಲ ಕನಸು ಕಂಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಅದನ್ನು ನನಸು ಮಾಡಿ ಇಂದು ಇಡೀ ದೇಶವೇ ತನ್ನತ್ತ ತಿರುಗಿ ನೋಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಛತ್ತೀಸ್ಗಢದ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೈತ ಪುತ್ರ ಸಂಜಯ್ ದಹರಿಯಾ.
ಇದು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಯುವಕನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಥೆಯಲ್ಲ; ಇದು ಸಾವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ವಿಧಿಯಾಟವನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಂತು ಬರೆದ ಮಹಾಕಾವ್ಯ.
ಕನಸುಗಳು ಕಮರಿ ಹೋದಾಗ ಕುಸಿದು ಬೀಳುವವರ ನಡುವೆ, ಅದೇ ಕಮರಿಯಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದು ಆಕಾಶವನ್ನೇ ಮುಟ್ಟುವವರು ಕೆಲವರು ಮಾತ್ರ. ಅಂತಹ ಅಪರೂಪದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಛತ್ತೀಸ್ಗಢದ ಮಹಾಸಮುಂದ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೆಲ್ತುಕ್ರಿ ಗ್ರಾಮದ ಸಂಜಯ್ ದಹರಿಯಾ. ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜೊತೆ ೧೪ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಮರ ಸಾರಿ, ಇಂದು ಅವರು ಯುಪಿಎಸ್ ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ೯೪೬ನೇ ರ್ಯಾಂಕ್ ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಹಳ್ಳಿಯ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಐಎಎಸ್ ಕನಸು ಬಿದ್ದಿದ್ದು ಹೀಗೆ :

ರೈತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಸಂಜಯ್ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಓದಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದಿದ್ದವರು. ಜವಾಹರ್ ನವೋದಯ ವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಶಾಲೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ ಐಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಸಂಜಯ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ಗಾಢ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತ್ತು. ಅಂದೇ ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು—ನಾನೂ ಕೂಡ ಒಬ್ಬ ಐಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಸೇವೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು.

ಸಿಡಿಲು ಬಡಿದಂತೆ ಬಂದೆರಗಿದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ :
೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಸಂಜಯ್ ಕೇವಲ ೨೩ ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ಜೀವನದ ದಿಕ್ಕೇ ಬದಲಾಯಿತು. ಮುಖದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಸಣ್ಣ ಊತವು ‘ಪರೋಟಿಡ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್’ (ಲಾಲಾರಸ ಗ್ರಂಥಿಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್) ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಇಡೀ ಜಗತ್ತೇ ಮುಳುಗಿದಂತಾಯಿತು. “ಯಾವುದೇ ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಲ್ಲದ ನನಗೆ ಇದು ಹೇಗೆ ಬಂತು ಎಂದು ನಾನು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಆಘಾತದಲ್ಲಿದ್ದೆ,” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಸಂಜಯ್.

೧೪ ವರ್ಷಗಳ ಹೋರಾಟ, ೪ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು : ೨೦೧೧ ರಿಂದ ೨೦೧೮ ರವರೆಗೆ ಸಂಜಯ್ ಅವರು ಟಾಟಾ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನರಕಸದೃಶ ಯಾತನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು.

ಮುಖದ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು: ಎರಡನೇ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಲಾಲಾರಸ ಗ್ರಂಥಿಯನ್ನು ತೆಗೆದಿದ್ದರಿಂದ ಮುಖದ ಬಲಭಾಗ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು.
ಯಾತನೆ: ೨೮ ಬಾರಿ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು.
ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದಿರುವ ಕುರುಹು: ಅವರು ಇಂದಿಗೂ ಬಲಗಣ್ಣನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮಲಗುವಾಗ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಝೇಂಕಾರ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ, ಈ ಯಾವ ದೈಹಿಕ ನೋವುಗಳು ಅವರ ಆಂತರಿಕ ಕಿಚ್ಚನ್ನು ಆರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ೧೫ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಹಣ ಹೊಂದಿಸಲು ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಡುವೆಯೂ ನಾಲ್ಕು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾ ದುಡಿದರು.
ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಯಶಸ್ಸಿನ ಪಯಣ : ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಸಂಜಯ್ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಯುಪಿಎಸ್ಸಿ ತಯಾರಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ೨೦೨೨ ರವರೆಗೆ ನಿರುದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಧೃತಿಗೆಡಲಿಲ್ಲ. ದೆಹಲಿಯ ನಳಂದಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ೮ ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ ೧೦ ರವರೆಗೆ, ಯಾವುದೇ ರಜೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ತಪಸ್ಸಿನಂತೆ ಓದಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಕೆ. ಶಿವಾನಿ ಅವರ ಪ್ರೇರಣಾತ್ಮಕ ಮಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಟಾಟಾ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಜನರ ಸೇವೆ ಅವರಿಗೆ ಹೊಸ ಹುರುಪು ನೀಡಿತು. ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಇವರಿಗೆ ಉಚಿತ ವಸತಿ ನೀಡಿ, “ನೀವು ಐಎಎಸ್ ಆದ ಮೇಲೆ ಬಡವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಸಂಜಯ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ತವಾಗಿದ್ದ ಕನಸನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿತು.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ ೨೦೨೫ರ ಫಲಿತಾಂಶದಲ್ಲಿ ೯೪೬ನೇ ರ್ಯಾಂಕ್ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ವನವಾಸವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಎಸ್ಸಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರಿಗೆ ಐ.ಎ.ಎಸ್. ಹುದ್ದೆ ದೊರೆಯುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ.

ಇಂದಿನ ಯುವಜನತೆಗೆ ಸಂಜಯ್ ನೀಡುವ ಸಂದೇಶ:

ಮಾನಸಿಕ ಶಕ್ತಿ: ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುವಾಗ ಬಿ.ಕೆ. ಶಿವಾನಿ ಅವರ ಪ್ರೇರಣಾತ್ಮಕ ನುಡಿಗಳು ಸಂಜಯ್ ಅವರಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ನೀಡಿದ್ದವು. ಮನಸ್ಸು ಗೆದ್ದರೆ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಗೆಲ್ಲಬಹುದು ಎಂಬುದು ಇವರ ನಂಬಿಕೆ.
ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆ: “ನಾನು ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕು” ಎಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ದಾನಿಗಳು ಇವರಿಂದ ವಚನ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಆ ವಚನವೇ ಇವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.
ಅಚಲ ಪ್ರಯತ್ನ: ಸೋಲು ಮತ್ತು ಅನಾರೋಗ್ಯ ನೆಪಗಳಾಗಬಾರದು, ಅವು ಗೆಲುವಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಾಗಬೇಕು. ದಿನಕ್ಕೆ ೧೪ ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಓದಿದ ಅವರ ಶಿಸ್ತು ನಮಗೆ ಮಾದರಿ. ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಕುರುಕು ಹಾದಿಗಳಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವಷ್ಟೇ ದಾರಿ.
ಸಂಕಷ್ಟಗಳೇ ಸೋಪಾನ: ಕಷ್ಟಗಳು ಬಂದಾಗ ದೃತಿಗೆಡಬೇಡಿ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ನಂತಹ ಮಾರಕ ಕಾಯಿಲೆ ಕೂಡ ಸಂಜಯ್ ಅವರ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಗುರಿ ಬದಲಿಸಬೇಡಿ, ಹಾದಿ ಬದಲಿಸಿ: ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಎಷ್ಟೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಸಂಜಯ್ ತಮ್ಮ ಐಎಎಸ್ ಕನಸನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸಿದರು.
ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮರಳಿಸುವುದು: ತಾನು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನೆರವಾದವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ಅಧಿಕಾರ ಬಳಸಿ ಜನಸೇವೆ ಮಾಡುವ ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಚಿಂತನೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಸ್ಫೂರ್ತಿ.
ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ನಿಂದ ಮುಖದ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಸೊರಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಂಜಯ್ ದಹರಿಯಾ ಅವರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮಾತ್ರ ಹಿಮಾಲಯದಷ್ಟೇ ಎತ್ತರವಿದೆ. “ನೋವು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ, ಸಾಧನೆ ಶಾಶ್ವತ” ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇವರೇ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿ. ಇಂದು ಸಂಜಯ್ ದಹರಿಯಾ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಅಧಿಕಾರಿಯಲ್ಲ; ಸಾವಿರಾರು ಜನರಿಗೆ ಭರವಸೆಯ ಬೆಳಕು. ವಿಧಿ ಅವರ ಮುಖದ ನಗುವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವರ ಗೆಲುವಿನ ನಗು ಇಂದು ಇಡೀ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸೋಲು ಎನ್ನುವುದು ಅಂತ್ಯವಲ್ಲ, ಅದು ಹೊಸ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಸಿಗುವ ಅವಕಾಶ. ಸಂಜಯ್ ದಹರಿಯಾ ಅವರಂತೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲೂ ಛಲವಿದ್ದರೆ, ಆಕಾಶವೇ ನಿಮಗೆ ಮಿತಿಯಲ್ಲ!

• ಡಾ. ಪ್ರಸನ್ನ ದೇವರಮಠ ಅನಿಲಕುಮಾರ್, ಮಾಗಳ
  ಪದವೀಧರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಕರು
  ಸ.ಹಿ.ಪ್ರಾ.ಶಾಲೆ ಮುದೇನೂರು
  ತಾ. ಹೂವಿನ ಹಡಗಲಿ ಜಿ.ವಿಜಯನಗರ