ವಿಶೇಷ ವರದಿ : ಜಿಲಾನಸಾಬ್ ಬಡಿಗೇರ್
ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ ಎನ್ನುವುದು ಜಗದೊಡೆಯ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಎಂಟನೇ ಅವತಾರವಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಸಡಗರದ ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಸನಾತನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಜನ್ಮವು ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆ ಹಾಗೂ ಅಧರ್ಮದ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಅಷ್ಟಮಿ ತಿಥಿಯಂದು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ರೋಹಿಣಿ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಜನನವಾಯಿತು ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಈ ಸುದಿನವನ್ನು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಗೋಕುಲಾಷ್ಟಮಿ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಜಯಂತಿ ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯ ಮಹತ್ವ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಾಗೂ ಆಚರಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೇಖನ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಜನನದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಥುರಾವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಂಸ ಎಂಬ ಕ್ರೂರ ರಾಜನ ಉಪಟಳ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ಭೂದೇವಿಯ ಭಾರವನ್ನು ಇಳಿಸಲು ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಕೃಷ್ಣನಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದನು. ಕಂಸನ ತಂಗಿ ದೇವಕಿ ಮತ್ತು ವಸುದೇವನ ಎಂಟನೇ ಮಗನೇ ತನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಆಕಾಶವಾಣಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕಂಸ, ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದನು. ದೇವಕಿಯ ಎಂಟನೇ ಗರ್ಭದಿಂದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಕಾರ್ಗತ್ತಲೆಯ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಜನ್ಮ ತಳೆದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಕಾರಾಗೃಹದ ಬೀಗಗಳು ತೆರೆದುಕೊಂಡವು, ಕಾವಲುಗಾರರು ನಿದ್ದೆಗೆ ಜಾರಿದರು. ತಂದೆ ವಸುದೇವನು ನವಜಾತ ಶಿಶುವನ್ನು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಯಮುನಾ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಗೋಕುಲದ ನಂದರಾಜ ಮತ್ತು ಯಶೋದೆಯ ಮನೆಗೆ ತಲುಪಿಸಿದನು. ಹಾಗಾಗಿ ದೇವಕಿ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದ ತಾಯಿಯಾದರೆ, ಯಶೋದೆ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಾಕಿ ಬೆಳೆಸಿದ ತಾಯಿಯಾದಳು.ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯ ವಿಧಿ-ವಿಧಾನಗಳುಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ಜಾಗರಣೆ: ಭಕ್ತರು ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯ ದಿನದಂದು ದಿನವಿಡೀ ಉಪವಾಸ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾತ್ರಿ ಕೃಷ್ಣನ ಜನನದ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಭಜನೆ, ಕೀರ್ತನೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಪಠಣ ಮಾಡುತ್ತಾ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಪೂಜೆ: ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣ, ರಾತ್ರಿ 12 ಗಂಟೆಗೆ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ತುಪ್ಪ, ಜೇನುತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಗಂಗಾಜಲದಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತೊಟ್ಟಿಲೋತ್ಸವ : ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಸುಂದರವಾದ ಸಣ್ಣ ತೊಟ್ಟಿಲಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಅಲಂಕರಿಸಿ ತೂಗುವ ಮೂಲಕ ಕೃಷ್ಣನ ಜನ್ಮವನ್ನು ಸಂಭ್ರಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನೆಚ್ಚಿನ ನೈವೇದ್ಯ : ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಬೆಣ್ಣೆ, ಮಜ್ಜಿಗೆ, ಅವಲಕ್ಕಿ ಪ್ರಸಾದ, ಲಡ್ಡು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಹೆಜ್ಜೆ : ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೃಷ್ಣನಂತೆ ಅಲಂಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಹೊಸ್ತಿಲಿನಿಂದ ಪೂಜಾ ಕೋಣೆಯವರೆಗೆ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ಪುಟ್ಟ ಪಾದಗಳ ರಂಗೋಲಿ ಗುರುತನ್ನು ಹಾಕುವುದು ಈ ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯ ವೈವಿಧ್ಯಭಾರತದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಥುರಾ ಮತ್ತು ಬೃಂದಾವನ : ಕೃಷ್ಣನ ಜನ್ಮಭೂಮಿಯಾದ ಇಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ನಡೆದು, ಭವ್ಯವಾದ ರಾಸಲೀಲಾ ನೃತ್ಯ ರೂಪಕಗಳು ಜರುಗುತ್ತವೆ.
ದಹಿ ಹಂಡಿ (ಮೊಸರು ಕುಡಿಕೆ ಉತ್ಸವ) : ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಯುವಕರು ಮಾನವ ಪಿರಮಿಡ್ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಮೊಸರು-ಬೆಣ್ಣೆಯ ಮಡಕೆಯನ್ನು ಒಡೆಯುವ ‘ದಹಿ ಹಂಡಿ’ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಡಗರದಿಂದ ಆಡುತ್ತಾರೆ.
ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮಠ : ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಲೀಲೋತ್ಸವ ಹಾಗೂ ‘ವಿಟ್ಲಪಿಂಡಿ’ (ಮೊಸರು ಕುಡಿಕೆ) ಉತ್ಸವವು ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂದೇಶಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅವನು ಬೋಧಿಸಿದ ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣನು ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ “ಕರ್ಮಣ್ಯೇವಾಧಿಕಾರಸ್ತೇ ಮಾ ಫಲೇಷು ಕದಾಚನ” ಎಂಬ ಶ್ಲೋಕವು, ಮನುಷ್ಯನು ಫಲದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಮಹತ್ತರ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣನ ಜನ್ಮವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಬ್ಬವಲ್ಲ; ಅದು ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು (ಕಂಸ) ಅಳಿಸಿ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಆನಂದವನ್ನು (ಕೃಷ್ಣ) ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸೌಹಾರ್ದತೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಒಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಅಧರ್ಮ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಧರ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಭಗವಂತ ಧರೆಗಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಈ ದಿನವು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣನ ಆದರ್ಶಗಳು ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಈ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ ಆಚರಣೆಗೆ ನಿಜವಾದ ಸಾರ್ಥಕತೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
